Μινώα Καλλιόπη
Πανίδου, BSc ΜΑ

Τι είναι η Ψυχανάλυση;

Η Ψυχανάλυση ξεκίνησε ως η πρώτη θεραπεία μέσω λόγου, από τον Freud, πριν από περίπου 130 χρόνια. Στη συνέχεια υπήρξαν αναλυτικές σχολές και ανεξάρτητοι ψυχαναλυτές που ανέπτυξαν και εμβάθυναν τις θεωρίες της, με τον χρόνο και την εμπειρία, όμως ο βασικός της πυρήνας παραμένει ο ίδιος.

Ο αναλυόμενος συνήθως ξαπλώνει στον καναπέ, όμως μπορεί και να κάθεται σε μια πολυθρόνα αντικρυστά με αυτή του ψυχαναλυτή. Ο ψυχαναλυτής ακούει, χωρίς κρίνει, να διακόπτει και να παρεμβαίνει. Ακούει με προσοχή το νόημα, τα συναισθήματα και τα συμπεράσματα για τη σημασία όλων αυτών για τον αναλυόμενο. Όπου χρειάζεται προτείνει ερμηνείες, στις οποίες υπάρχει η ενεργή συμμετοχή του αναλυόμενου, ο οποίος επίσης ακούει τον εαυτό του.

Η διαδικασία της Ψυχανάλυσης είναι μια μεγάλη δέσμευση χρόνου και επένδυση χρημάτων. Απαιτεί θάρρος και περιέργεια για να ξεκινήσει κανείς μια διαδικασία ανακάλυψης του τι υπάρχει στο μυαλό του, του πώς σκέφτεται και αισθάνεται και ανακάλυψης ή και αφύπνισης πτυχών του εαυτού του, που ίσως δεν γνώριζε.

Φέρνει μαζί της φόβους και άγχη, απελπισία και αναβίωση επώδυνων στιγμών του παρελθόντος, αλλά και ελπίδα στην πιθανότητα ανακούφισης, κατανόησης και αλλαγής.

Ο τρόπος με τον οποίο η προσωπική μας σύσταση και ο ψυχισμός μας συνδυάζεται με τις πρώτες μας εμπειρίες ως βρέφος και παιδί, το οικογενειακό περιβάλλον και τις κοινωνικές μας εμπειρίες. Ο συνδυασμός των παραπάνω οδηγεί συνήθως στην ανάπτυξη μιας ενήλικης ζωής, στην οποία κάνουμε το καλύτερο δυνατό με ότι έχουμε, για να αγαπήσουμε, να εργαστούμε, να αλλάξουμε ότι μπορούμε και να συνεισφέρουμε στο κοινό καλό. 

Αλλά η ανάπτυξη, μπορεί επίσης να μπλοκαριστεί και να μας αφήσει εγκλωβισμένους και κολλημένους σε ένα σημείο. Μπορεί να γίνουμε αυτοκαταστροφικοί ή να έχουν πέσει πολλά μαζί. Να μη δουλεύουν οι σχέσεις μας ή η εργασία μας. Η απώλεια, των ανθρώπων ή της υγεία μας, μπορεί να είναι εξουθενωτική. Καταθλιπτικά στοιχεία και άγχος μπορεί να εμφανιστούν και να μας αφήσουν να άρρωστους και μη λειτουργικούς.

Το νόημα της Ψυχανάλυσης και του να γίνουμε ‘ασθενείς’ είναι να δώσουμε στους εαυτούς μας την ευκαιρία της βοήθειας, για να ξετυλίξουμε τον μίτο, το κουβάρι της σκέψης για να βγούμε από τον λαβύρινθο. Να δούμε πού και γιατί έχουμε κολλήσει και να απελευθερώσουμε την ικανότητα του να επιλέγουμε το πώς θα ζούμε.

Μία επιτυχημένη ανάλυση δεν δίνει ανοσία από τις δυσκολίες της ζωής, αλλά μας βοηθάει να βρούμε ισορροπία, απόλαυση, δύναμη, αντοχή και ανθεκτικότητα απέναντι στις αντιξοότητες και την ικανότητα να αναρρώνουμε. 

Οι ανακαλύψεις της Ψυχανάλυσης από το πώς επηρεαζόμαστε από το υποσυνείδητο μας, μας δίνουν νόημα, σύνδεση και καλύτερη σχέση με την πραγματικότητά μας. Αν η Ψυχανάλυση ξεκινά με την εμπειρία του ‘ασθενούς’, η κατανόηση και οι θεωρίες της βρίσκουν εφαρμογή σε όλες τις ανθρώπινες καταστάσεις, κοινωνικές, πολιτισμικές και θεσμικές.

Η Ψυχανάλυση μπορεί να γίνει μόνο από έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο και καταρτισμένο αναλυτή. Προσωπικά, έχω λάβει πιστοποιημένη πανεπιστημιακή εκπαίδευση στο σύνολο της Ψυχανάλυσης και όχι μονάχα σε μία σχολή.

Η Ψυχανάλυση είναι ένας τεράστιος, χαρτογραφημένος κόσμος, αλλά για εμένα είναι σαν μία αποκατάσταση ενός ζωντανού έργου τέχνης, που παράλληλα αλλάζει και από μόνο του. Σπάει και διώχνει ότι δεν του χρειάζεται, μεταμορφώνεται, και αποκτάει τη δική του, δυνατή και ελεύθερη φωνή.